Waarom complementaire munt?

In tijden van een economische crisis ontstaan problemen in heel de maatschappij: bedrijven sluiten, werkloosheid stijgt, banken vragen overheidssteun, lenen wordt moeilijker. Tegelijk blijven meer noden onvervuld. Maar de belangstelling voor de toepassing van complementaire munt neemt toe. De logica hierachter is dat wanneer het geld schaars wordt, bedrijven naar andere middelen zoeken om hun betalingen te kunnen uitvoeren. Zo komen we tot systemen die door bedrijven worden opgezet om onderling hun betalingen te gaan regelen, en die zo de economie aanzwengelen.

Maar net zo kan dit gebruikt worden om ons sociale leven te verbeteren op die vlakken waar we dat wensen. En in de tussenruimte tussen het private-sociale en het economische kan de overheid het gebruiken om in de publiek-sociale ruimte de activiteit te verbeteren.

Complementaire munt is een wereldwijd fenomeen. Op deze site staan dan ook heel wat verwijzigen naar andere sites die dikwijls in een andere taal zijn. Dit is zoveel mogelijk aangeduid, zodat je niet doorklikt naar voor jou onbegrijpelijke talen.

Is dit niet hetzelfde als ruilen?

Neen, net niet. Bij ruilen gaat het telkens om twee individuen die iets met mekaar uitwisselen, en daarvoor onderhandelen om uit te maken hoeveel elkaars goederen of diensten waard zijn. Het moet echt meezitten als na één transactie beide partijen hebben wat ze wilden. Dikwijls volgen daarna nog ruiltransacties met andere partijen. Bij complementaire munt gaat het er echter hetzelfde aan toe als bij het gewone geld. Meestal bestaan er afspraken of richtlijnen om de waarde of prijs te kunnen bepalen. En met één koop heb je wat je wilde hebben.

Bevordert complementaire munt zwartwerken? Fiscale en sociale fraude?

Dergelijke vragen verwijzen naar het wettelijk kader waarin het publiek of maatschappelijk leven en het privé leven zich afspelen. Om het onderscheid te maken tussen de private sfeer (huishoudelijk werk, vriendendienst) en publiek-economische sfeer (beroepsmatig werk) kijkt de wetgever niet naar de manier waarop vergoed wordt (in euro of complementaire munt of door een geschenkje). Uitgangspunt voor de wetgever is de aard van de geleverde dienst (of product).

Gebeurt een dienst sporadisch (vriendendienst) of is er regelmaat, herhaling, een groter volume (beroepsmatig)? De vriendendienst is niet onderworpen aan fiscaliteit, sociale zekerheid enz, de beroepsmatige inspanning daarentegen wel. Voor de meeste situaties zal het onderscheid duidelijk zijn, maar voor sommige niet en dan is het een feitenkwestie.

Belangrijk is dat vanuit het standpunt van de complementaire munten de bedoeling is om een volledig transparant systeem te hebben: alle deelnemers hebben inzicht in de transacties, en ook voor de overheid is dit controleerbaar. Waarmee wordt aangegeven dat het niet de bedoeling is van complementaire munten om fraude of zwartwerk te bevorderen.

Meer details over het Belgisch wettelijk kader vind je in Wettelijk kader: wat is beroepsmatig? (België).

Mag ik complementaire munt ontvangen als ik een uitkering trek?

Voor sommige munten zoals de vele getrouwheidskaarten is er geen enkel probleem. Voor zover bekend is de vraag ook nog nergens aan de orde gekomen. Gaat het om het ontvangen van complementaire munt voor een bewezen dienst dan ligt de vraag eigenlijk anders. Namelijk: mag je als uitkeringstrekker wel die bepaalde dienst bewijzen? Dat hangt dan weer van de soort uitkering af.

Voor de gepensioneerde stelt zich geen probleem omdat het ontvangen van een pensioen met activiteit mag gecombineerd worden, zelfs beroepsmatig. Voor de werkloze liggen de kaarten anders: gaat het om beroepsmatig werk dan kan dit niet gecombineerd worden, gaat het om vrijwilligerswerk dan kan het wel.

Sinds in België de wet op vrijwilligerswerk van kracht werd is er meer duidelijkheid, het blijft echter aangewezen om het vooraf goed na te gaan. Voor de uitkering bij ziekte ligt de zaak nog anders, daar is het de arts of de controle-arts die hierover kan beslissen: een beroepsmatige activiteit kan niet maar ook vrijwillig werk kan uitgesloten zijn.

Is complementaire munt niet nadelig voor vrijwilligerswerk? Wordt vrijwilligerswerk niet gemonetariseerd?

Het mag tegenstrijdig lijken maar vrijwilligerswerk wordt bevorderd met de introductie van complementaire munten. Het klopt wel dat de relaties die met complementaire munt verlopen meer geformaliseerd zijn. Het feit echter dat er een meer geformaliseerd circuit bestaat betekent niet dat het onbaatzuchtige vrijwilligerswerk wordt gehinderd.

Uit onderzoek in Maryland (US) blijkt zelfs het tegendeel: de activiteitsgraad in het vrijwilligerswerk neemt toe nadat er daarnaast met complementaire munt gewerkt wordt.