10 Deli Dollars

In 1989 verliep de huur van Frank Tortoriello’s populaire restaurant in het plaatsje Great Barrington in Massachusetts. Hij moest verhuizen naar een nieuwe locatie, maar geen bank wilde hem de 4500 dollar lenen die hij voor de verbouwing nodig had. Op aanraden van Susan Witt van SHARE – de Self-Help Association for a Regional Economy – ging hij eigen biljetten maken, de Deli Dollars. Een biljet gaf recht op sandwiches ter waarde van tien dollar in het nieuwe restaurant, maar Frank verkocht ze voor acht dollar. Om te voorkomen dat de klanten allemaal tegelijk direct na de opening de bonnen zouden komen verzilveren, drukte Frank verschillende vervaldata op de bonnen. De bonnen waren pas na die data geldig. De eerste vervaldatum was vier maanden na de uitgifte, de laatste zes maanden later.

“Ik zette vijfhonderd bonnen uit en ze vlogen weg”, vertelde Frank. “Er werd er zelfs één aangetroffen in de collecteschaal van de plaatselijke kerk. Blijkbaar wist iemand dat de dominee graag in mijn zaak at. Ook mensen die nooit in mijn zaak kwamen kochten Deli Dollars om ze cadeau te doen.”

De verbouwing werd zo moeiteloos gefinancierd. Het lijkt alsof Frank hier een hoge prijs voor moest betalen. Op de al na vier maanden aflopende Deli Dollars betaalde hij op jaarbasis meer dan 95 procent rente, zal een geldeconoom je voorrekenen. Maar het rendement voor de klant was niet uitgedrukt in geld, maar in de heerlijke sandwiches van Frank, die hem misschien maar vier of vijf dollar kostten.

Het succes van de Deli Dollars leidde enige tijd later tot de Farm Preserve Notes.