Onder de titel Anders betalen begint met anders denken vond dinsdag 17 januari het druk bezochte congres over community currencies plaats dat LvDO in samenwerking met Qoin organiseerde. Cees van Straten namens LvDO: ‘Het is hoog tijd voor een frisse blik op ons financieel economisch systeem. Een systeem met meerdere lokale valuta – community currencies – zoals de Brixton Pound, is diverser en dus robuuster. Bovendien bieden alternatieve betalingsmiddelen de mogelijkheid om gemeenschappen daadwerkelijk bij maatschappelijke vraagstukken te betrekken.

Opnieuw ontwerpen
Anders denken zit hem volgens Van Straten in het doorbreken van routines. Dat kan door anders naar het middel geld te kijken. ‘Geld is gemaakt en ontworpen door mensen. Wij kunnen opnieuw ontwerpen op een manier die bij onze doelen past. We moeten toe naar een nieuwe manier van waarderen waarbij we ook zelf een aandeel hebben in het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Niet de aandeelhouder wint, maar de aanhouder. Of beter nog, niet de financiële maar de maatschappelijke aandeelhouder wint.’

Verouderde doelstellingen
Ook Harry te Riele, transitieadviseur, stelt dat het tijd is voor vernieuwing in de financiële wereld. ‘Ons financiële grondbeginsel van groeimaximalisatie stamt uit de periode van net na de Tweede Wereldoorlog.’ Decennia later leidt dat streven tot scheve verhoudingen, hebzucht en vervreemding van het financiële systeem, aldus Te Riele. ‘Geluksmaximalisatie is een molensteen om onze nek geworden.’ De financiële sector is volgens Te Riele niet meer verbonden met de reële economie. En juist daar zijn veel sectoren te vinden die de verschuiving (willen) maken naar een duurzame samenleving.

Vitaal en veerkrachtig
Community currencies – lokale valuta – bieden een alternatief waarderingssysteem dat lokale economieën versterkt, duurzaamheid bevordert en de zeggenschap en betrokkenheid van burgers vergroot. ‘Het gaat erom dat we weer beseffen dat geld een middel is om de relatie tussen mensen te bevorderen’, aldus Rob van Hilten, directeur van Qoin. Volgens hem zijn community currencies een strategisch instrument om financieel veerkrachtige en vitale gemeenschappen te vormen.

Brainstorm
Tijdens het congres blijkt dat de Wörgl Schilling, de Brixton Pound en WIR lang niet de enige bekende vormen van community currencies zijn. Deze valuta hebben inmiddels vaste voet aan de grond gekregen en leveren een serieuze bijdrage aan een andere betaalinfrastructuur en een gezonder financieel economisch systeem.

In de drie breakoutsessies komt naar voren dat tijd een waardevol betaalmiddel kan zijn, bijvoorbeeld in de mantelzorg: mijn tijd tegen jouw tijd. En dat in een netwerk van MKB-ondernemers een regio-eurozorgt voor klantenwerving en –binding en bijdraagt aan de versterking van regionale werkgelegenheid. Ook duurzaam opgewekte energie kan een betaalmiddel zijn. Bijvoorbeeld door 1 kWh gelijk te stellen aan 1 E-punt, waarmee in een lokale gemeenschap betaald kan worden. Gemeenschappen kunnen zo én gemeenschappelijk eigenaar worden van duurzame energie én er transacties mee doen.

De presentaties en het filmpje hier op de site van LvDO

Swappen, letsen en Torekes uitgeven zijn drie methoden om te ruilen, om zo te komen tot een alternatieve economie. “De economische crisis stimuleert de creativiteit en dus gaan we opnieuw meer ruilen,” stelt geldspecialist Bernard Lietaer, ooit nog aan de wieg van de ecu, de voorloper van de euro. “Vandaag pleit ik voor zoveel mogelijk alternatieve munten die de druk op de euro verminderen.”

Lietaer lanceerde in de Gentse Rabotwijk de Torekes. Bewoners kunnen elkaar helpen in ruil voor deze lokale munt. “Ik kan zelfs bij de bakker betalen,” zegt Danny, een dakloze. En dan is er nog de verdubbeling van het aantal Vlaamse lets-groepen. “Ik help iemand door bijvoorbeeld te leren hoe je moet composteren,” zegt Marijke Corveleyn, één van de 2.000 Vlaamse letsers. “Met de sletsen die ik verdien, kan ik van een massage genieten.”

Swappers genieten dan weer van kledingstukken ruilen. Swappingevents zijn absoluut niet nieuw, maar wel steeds populairder. “Een zeer leuk concept omdat je miskopen die in je kast liggen te vergaan hier kan komen ruilen,” vertelt Ester Depret. “Je gaat naar huis met een nieuwe kleerkast zonder geld uit te geven en je hebt een leuke girls night out.”

Een documentaire over de relatie tussen onze maatschappij en de dollar. Op hun website is ook veel informatie over economie en de alternatieven terug te vinden

Bekijk de film hier online.

Na de omvangrijkste financiële crisis sinds de crash van de jaren 30 vorige eeuw horen we veel verontwaardiging. Maar grote actie of uitbarsting van woede blijft uit. Op 1 & 2 maart 2010 zoemt een uitzending over alternatieven voor het geldsysteem hierop in. Er is wel degelijk reactie. Initiatieven met lokale oplossingen die gebruik maken van complementaire munt komen aan bod.

Bekijk het online of lees een samenvatting van Vrijwillig belasting betalen volgens Peter Sloterdijk uit dezelfde serie.

23 september 2009 was er in Amsterdam het picnic-symposium waar onder andere Bernard Lietaer en Rob van Hilten kwamen spreken over het gebruik van geld. Henk van Arkel en Camilo Ramada van de STRO stichting blikten op de toekomst van geld en hoe alternatieve valuta lokale gemeenschappen kan revitaliseren. Gelijktijdig vond er een PICNIC Money Lab plaatst.
Picnic is een jaarlijks evenement in Amsterdam voor de internationale creatieve industrie.

Een interview met Bernard Lietaer en Rob van Hilten op Amsterdam Inc tv: videofragment

PICNIC ‘09: Money, Values and Structural Solutions to Today’s Crisis with Henk van Arkel and Bernard Lietaer: video

Voorbeelden van bedrijven en particulieren die met complementaire muntselsels werken. Bekende voorbeelden zijn de loyalty-systemen waarbij klanten van één of bepaalde winkels een saldo (punten) kunnen opbouwen om in die winkel opnieuw aankopen te doen. Ze raken steeds meer verspreid en dienen in de eerste plaats de kantenbinding en het verhogen van omzet voor de aangesloten bedrijven. Op de desbetreffende websites van de betreffende warenhuizen en vliegtuigmaatschappijen vindt u hierover informatie.

Banco Palmas is een goed voorbeeld van bedrijven en particulieren die met complementaire muntselsels werken. Een samenwerking waarbij eveneens particulieren en bedrijven betrokken zijn in noordoostelijke deelstaat Ceara in Brazilië. Het mooie van dit voorbeeld is dat het mensen activeert en de locale economie stimuleert. Het is een systeem waar bij de opzet een NGO betrokken is.