Onder de titel Anders betalen begint met anders denken vond dinsdag 17 januari het druk bezochte congres over community currencies plaats dat LvDO in samenwerking met Qoin organiseerde. Cees van Straten namens LvDO: ‘Het is hoog tijd voor een frisse blik op ons financieel economisch systeem. Een systeem met meerdere lokale valuta – community currencies – zoals de Brixton Pound, is diverser en dus robuuster. Bovendien bieden alternatieve betalingsmiddelen de mogelijkheid om gemeenschappen daadwerkelijk bij maatschappelijke vraagstukken te betrekken.

Opnieuw ontwerpen
Anders denken zit hem volgens Van Straten in het doorbreken van routines. Dat kan door anders naar het middel geld te kijken. ‘Geld is gemaakt en ontworpen door mensen. Wij kunnen opnieuw ontwerpen op een manier die bij onze doelen past. We moeten toe naar een nieuwe manier van waarderen waarbij we ook zelf een aandeel hebben in het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Niet de aandeelhouder wint, maar de aanhouder. Of beter nog, niet de financiële maar de maatschappelijke aandeelhouder wint.’

Verouderde doelstellingen
Ook Harry te Riele, transitieadviseur, stelt dat het tijd is voor vernieuwing in de financiële wereld. ‘Ons financiële grondbeginsel van groeimaximalisatie stamt uit de periode van net na de Tweede Wereldoorlog.’ Decennia later leidt dat streven tot scheve verhoudingen, hebzucht en vervreemding van het financiële systeem, aldus Te Riele. ‘Geluksmaximalisatie is een molensteen om onze nek geworden.’ De financiële sector is volgens Te Riele niet meer verbonden met de reële economie. En juist daar zijn veel sectoren te vinden die de verschuiving (willen) maken naar een duurzame samenleving.

Vitaal en veerkrachtig
Community currencies – lokale valuta – bieden een alternatief waarderingssysteem dat lokale economieën versterkt, duurzaamheid bevordert en de zeggenschap en betrokkenheid van burgers vergroot. ‘Het gaat erom dat we weer beseffen dat geld een middel is om de relatie tussen mensen te bevorderen’, aldus Rob van Hilten, directeur van Qoin. Volgens hem zijn community currencies een strategisch instrument om financieel veerkrachtige en vitale gemeenschappen te vormen.

Brainstorm
Tijdens het congres blijkt dat de Wörgl Schilling, de Brixton Pound en WIR lang niet de enige bekende vormen van community currencies zijn. Deze valuta hebben inmiddels vaste voet aan de grond gekregen en leveren een serieuze bijdrage aan een andere betaalinfrastructuur en een gezonder financieel economisch systeem.

In de drie breakoutsessies komt naar voren dat tijd een waardevol betaalmiddel kan zijn, bijvoorbeeld in de mantelzorg: mijn tijd tegen jouw tijd. En dat in een netwerk van MKB-ondernemers een regio-eurozorgt voor klantenwerving en –binding en bijdraagt aan de versterking van regionale werkgelegenheid. Ook duurzaam opgewekte energie kan een betaalmiddel zijn. Bijvoorbeeld door 1 kWh gelijk te stellen aan 1 E-punt, waarmee in een lokale gemeenschap betaald kan worden. Gemeenschappen kunnen zo én gemeenschappelijk eigenaar worden van duurzame energie én er transacties mee doen.

De presentaties en het filmpje hier op de site van LvDO

Op 15 december 2011 heeft de Nederlandse Social Trade Organisation (STRO) de nieuwste versie van haar bank software Cyclos gelanceerd. Deze uitgave maakt Cyclos 3.6 de eerste professionele gratis (open-source) software voor on-line bankieren. De nieuwe versie biedt tal van nieuwe mogelijkheden zoals mobiel bankieren en betalingen met betaalpas. Cyclos geeft gemeenschappen en regio’s de gelegenheid hun eigen betaalmiddel in omloop te brengen, naast de nationale munt. Al meer dan honderd organisaties wereldwijd gebruiken Cyclos om lokale ontwikkeling te stimuleren. Met deze uitgave mikt STRO op een sterke groei van het gebruik van Cyclos door organisaties die op zoek zijn naar manieren om duurzame economische groei te realiseren en tevens de crisis het hoofd te bieden.

Een grote variatie aan gemeenschappen, van hele kleine en sociaal georiënteerde tot bedrijfsnetwerken, gebruiken Cyclos. Een paar voorbeelden van Cyclos gebruikers:
- Een netwerk van kleine bedrijven in Griekenland gebruiken een eigen munt om lokale handel te stimuleren (http://www.nytimes.com/2011/10/02/world/europe/in-greece-barter-networks-surge.html);
- Regio-geld in Zwitserland (http://www.tauschenamfluss.ch);
- Een handelsnetwerk in El Salvador geeft goedkope leningen in een eigen munt aan kleine bedrijven (http://www.puntotransacciones.com); *
- Transition Town munten in Groot-Brittannië (http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/20/brixton-pound-local-currency); *
- In Uruguay zullen de regering, lokale autoriteiten, de coöperatieve beweging en private partijen Cyclos gebruiken om goedkopere kredieten voor kleine bedrijven te realiseren. Met als doel de geldcirculatie te stimuleren en de formalisering van informele bedrijven te ondersteunen: (http://www.c3uruguay.com.uy). *
* projecten met betalingen per sms.

Nieuwe mogelijkheden voor gemeenschappen om hun economie te stimuleren
Cyclos 3.6 biedt een compleet online betaalpakket met extra modules, zoals e-commerce, en mobiel bankieren, geschikt voor toepassingen uiteenlopend van lokale munten tot betaling van microkrediet per mobiele telefoon. Cyclos biedt ook een aantal monetaire instrumenten die gemeenschappen de mogelijkheid geven om hun economie te stimuleren en de sociale banden te versterken.

Zo heeft Cyclos mogelijkheden het kopen van lokale producten en diensten te stimuleren. Bijvoorbeeld met een ‘bonus’ op uitgaven met de lokale munt en een heffing voor het omwisselen van de lokale munt naar de nationale munt.
Cyclos ondersteunt ook liquiditeitsheffing. Zo’n heffing is een zeer effectieve manier om een crisis aan te pakken. Het is een kleine belasting op geld die huishoudens en bedrijven ontmoedigt hun geld op te potten en zo uit de circulatie houden.
Voor verdere details en andere voorbeelden, zie nieuwsbrief (onderaan).

IT-revolutie doorbreekt het staatsmonopolie op geld
De directeur van de Centrale Bank van Engeland, Mervyn King, was in 1999 de eerste bank official die voorspelde dat IT de wereld van geld en economie compleet zou veranderen:
‘…Centrale Banken in hun huidige vorm zouden niet langer bestaan, net zomin als geld.. De opvolgers van Bill Gates zullen de opvolgers van Alan Greenspan werkloos maken…’
Cyclos biedt de technologie die nodig om deze nieuwe ruilmiddelen te ontwikkelen.

Over STRO
De Social Trade Organisation ontwikkelt monetaire innovaties die bijdragen aan duurzame economieën. Al meer dan twintig jaar introduceert STRO een grote variatie aan instrumenten voor de ondersteuning van private of publieke initiatieven die geld effectiever kunnen maken, juist in tijden van economische crisis. In haar onderzoek heeft STRO wereldwijd economische modellen ontwikkeld en getest in pilot projecten. Om deze modellen te ondersteunen startte STRO in 2003 de ontwikkeling van de Cyclos software.
Een online nieuwsbrief met meer informatie is hier beschikbaar (in het engels):
http://project.cyclos.org/newsletter

Websites:
www.cyclos.org
www.socialtrade.org

Uniek is dat de Bijlmer Euro herkenbaar is door een RFID-chip. Daardoor wordt transparant gemaakt welke weg de Bijlmer Euro aflegt: op een realtime website kan je volgen in welke winkels hij binnenkomt. En hoe hij dus de lokale economie versterkt.

Op de Bijlmer Euro Visualisation kan je de situatie in realtime volgen.

Wil je weten hoe je kan meedoen? Hoe  zelf Bijlmer Euro’s maken? Welke winkels korting geven? Op de website Bijlmer Euro website vind je alle informatie.

Na de omvangrijkste financiële crisis sinds de crash van de jaren 30 vorige eeuw horen we veel verontwaardiging. Maar grote actie of uitbarsting van woede blijft uit. Op 1 & 2 maart 2010 zoemt een uitzending over alternatieven voor het geldsysteem hierop in. Er is wel degelijk reactie. Initiatieven met lokale oplossingen die gebruik maken van complementaire munt komen aan bod.

Bekijk het online of lees een samenvatting van Vrijwillig belasting betalen volgens Peter Sloterdijk uit dezelfde serie.

23 september 2009 was er in Amsterdam het picnic-symposium waar onder andere Bernard Lietaer en Rob van Hilten kwamen spreken over het gebruik van geld. Henk van Arkel en Camilo Ramada van de STRO stichting blikten op de toekomst van geld en hoe alternatieve valuta lokale gemeenschappen kan revitaliseren. Gelijktijdig vond er een PICNIC Money Lab plaatst.
Picnic is een jaarlijks evenement in Amsterdam voor de internationale creatieve industrie.

Een interview met Bernard Lietaer en Rob van Hilten op Amsterdam Inc tv: videofragment

PICNIC ‘09: Money, Values and Structural Solutions to Today’s Crisis with Henk van Arkel and Bernard Lietaer: video

Doelstelling van CENT: het bevorderen, implementeren en onderzoek doen naar complementaire economie in het Nederlands taalgebied, teneinde complementaire economie gemeengoed te laten zijn ter bevordering van onder andere duurzaam economisch handelen.

Enkele manieren om dit te realiseren zijn voor CENT:

• het actief ondersteunen en stimuleren van bestaande complementaire initiatieven zoals LETS, ROCS, etc., onder andere door een administratie-faciliteit tegen een redelijke vergoeding (LETScontact);
• verbinding leggen tussen verschillende varianten van complementaire economie dan wel de gangbare economie;
• het organiseren van themadagen, seminars en het verzorgen van workshops;
• het aangaan van samenwerkingsverbanden, personeel en institutioneel;
• het geven van adviezen en voorlichting aangaande complementaire economie;*het leggen en onderhouden van contacten en het samenwerken met derden indien en voor zover dat voor de stichting nuttig kan zijn;

In Utrecht Zuid (Nederland) draait het systeem TijdVoorElkaar, ‘de marktplaats voor burenhulp en vrijwilligerswerk’. Het is bedoeld om de betrokkenheid van de mensen bij de buurt en bij elkaar te stimuleren. De bewoners kunnen vraag en aanbod op een website plaatsen, gesorteerd naar categorieën als urgent, samen doen en lichaamsverzorging. Het bijzondere van dit systeem is: TijdVoorElkaar is gratis. Vrager en aanbieder rekenen onderling niets af. Het is daarmee een voorbeeld van een georganiseerde geschenkeneconomie. Omdat er geen transacties zijn, wordt internet dus alleen gebruikt als handig hulpmiddel om bewoners met elkaar in contact te brengen.

Wederkerigheid

Van de site van ondersteunende organisatie Stichting Ander Geld:

Niet de caritas, het goed doen, is het belangrijkste maar juist de wederkerigheid, het idee dat men elkaar nodig heeft en dat men elkaar iets te bieden heeft. De wederkerigheid zorgt ervoor dat iedere deelnemer aan TijdVoorElkaar gelijkwaardig is aan de ander. Geven vergroot de eigenwaarde en levert waardering op, krijgen geeft steun en begrip. Iemand om hulp vragen is deze persoon waarderen voor zijn kwaliteiten, iemand hulp geven is deze persoon zien.

Ook sociaal kwetsbare mensen en mensen met een beperking die met een vraag bij TijdVoorElkaar komen wordt gevraagd wat ze leuk vinden om terug te doen, omdat ze vooral mens zijn met hun eigen ervaringen en vaardigheden. Iemands beperkingen spelen pas een rol in de bemiddeling als blijkt dat deze in de weg staan van het contact met een andere buurtbewoner of lokale organisatie.

Sociaal makelaar

Een belangrijke rol is weggelegd voor de sociaal makelaar. Het is de taak van de sociaal makelaar om drempels, die bewoners bij deelname ervaren, in beeld te krijgen en zo mogelijk te slechten. Zo ondersteunt de sociaal makelaar bewoners bij het formuleren van vraag en aanbod of het leggen van het eerste contact. De sociaal makelaar verlaagt de drempel voor deelname aan TijdVoorElkaar aanzienlijk en betrekt juist die mensen die het meest te winnen hebben bij deelname. In deze gevallen is de sociaal makelaar bezig met empowerment: het in staat stellen de eigen kracht te ontdekken, te mobiliseren en te benutten. Zonder de inzet van de sociaal makelaar zou TijdVoorElkaar blijven steken in een leuk initiatief voor mensen die al een hoge mate van zelfredzaamheid hebben.